ตำนารพระแก้วมรกต
ตำนารพระแก้วมรกต มีผู้จดจารึกไว้หลายทาง เป็นภาษาบาลีก็มี เป็นอักษรขอมก็มี เป็นหนังสือไทยก็มี ไม่ปรากฎชื่อผู้จดจารึกไว้ ต่อมาจึงมีผู้จดจารึกของไทยบอกชื่อผู้แต่งคือ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ หลวงวิจิตรวาทการ เป็นต้น ข้อความน้ันมีแตกต่างกันในรายละเอียด
ตำนารพระแก้วมรกต สรุปตรงกันอยู่อย่างหนึ่งคือ เมืองที่พระแก้วมรกตสถิตอยู่ตามกาลเวลาที่ล่วงมาที่พระแก้วมรกตเสด็จไปสถิตเมืองต่างๆน้ัน โบราณท่านบอกว่า เพราะผู้สร้างอธิษฐานจิตไว้ว่าขอให้พระแก้วมรกตนี้จงสถิตอยู่ในประเทศที่รุ่งเรืองด้วยพระพุทธศาสนา องค์พระแก้วมรกตมีพระบรมสารีริกธาตุ ๗ องค์ สถิตอยู่ภายใน พระบรมสารีริกธาตุเป็นธาตุรู้ ย่อมเสด็จไปยังประเทศต่างๆ ด้วยตนเอง เหมือนพระธาตุปาฎิหารย์ เมืองใดที่คนไม่นับถือพระพุทธศาสนา พระแก้วมรกตจะไม่ประทับอยู่เมืองน้ัน เมืองใดที่มีมหาชนนับถือพระพุทธศาสนาหรือพระพุทธศาสนารุ่งเรือง พระแก้วมรกตจะเสด็จไปสถิตเมืองน้ัน
ตำนารการสร้างพระแก้วมรกตน้ัน ท่านจดไว้ตรงกันว่าสร้างที่เมืองปาฎลีบุตร โดยพระอรหันต์องค์หนึ่งมีฤทธานุภาพมากคือ พระนาคเสนอรหันต์ ท่านเป็นพระอรหันต์มีเจโตวิมุตติจึงแสดงฤทธิ์ได้ ท่านเป็นพระอรหันต์เมืองพระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธ์ปรินิพพานแล้ว ๕๐๐ ปี ท่านรำพึงว่าท่านเกิดมาไม่ทันพระบรมศาสดา จึงใคร่จะสร้างพระปฎิมากรแทนองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้เคารพกราบไหว้บูชาเอง และเพื่อให้มหาชนได้เคารพกราบไหว้ด้วย ท่านรำพึงว่าวุัตถุที่จะสร้างพระปฎิมากรนี้ ควรเป็นวุัตถุธาตุที่ไม่บุบสลายอย่างหนึ่ง เป็นวัตถุธาตุที่มีค่าสูงสุดอย่างหนึ่ง ท่านจึงเข้าญานสมาบัติถึงขั้นจตุตถฌาน ก็ได้พบแก้วมรกตก้อนใหญ่อยู่ในถ้ำแห่งหนึ่งซึ่งมีเทวดารักษาไว้ ท่านจึงเข้าฌานติดต่อเจ้าของแก้วมรกตนั้นขอนำมาสร้างพระปฎิมากร เมื่อเจ้าของยินดีอนุญาตแล้ว ท่านจึงไปนำมาด้วยอิทธิวิธีแห่งพระอรหันต์ เมื่อท่านจะสร้างเป็นรูปพระปฎิมากร ท่านก็ปรารภหาช่างแกะสลัก เพราะการแกะสลักแก้วมรกตน้ันต้องใช้ช่างแก้วเจียระไนโดยเฉพาะ ครั้งน้ันพระอินทราธิราชในดาวดึงส์ได้ทราบเจตนาอันแรงกล้าของท่าน จึงเชิญพระวิษณุกรรมลงมาหาท่าน รับอาสาสลักให้จนสำเร็จเป็นพระปฎิมากรแก้วมรกต พระนาคเสนเถระอรหันต์ อธิษฐานด้วยอิทธิฤทธิ์อาราธนาให้พระบรมสารีริกธาตุของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปสถิตในพระแก้วมรกต ๗ องค์ คือ ประทับที่พระเกตุมาลา พระนลาฎ พระอุระ พระอังสาทั้งสองข้าง พระชานุทั้งสองข้าง รวม ๗ องค์ ครั้นแล้วท่านก็ปรารภถึงกาลอนาคคว่าพระแก้วมรกตนี้จะเสด็จไปประทับในเมืองที่ใดบ้าง ท่านก็ทราบด้วยญาณว่าพระแก้วมรกตนี้ จะเสด็จไปประทับในเมืองที่เจริญรุ่งเรืองด้วยพระพุทธศาสนา
(โปรดติดตามตอนต่อไป)
